{"id":1561,"date":"2021-04-14T19:57:12","date_gmt":"2021-04-14T19:57:12","guid":{"rendered":"https:\/\/herkafadanses.com\/?p=1561"},"modified":"2023-02-27T13:31:05","modified_gmt":"2023-02-27T13:31:05","slug":"cindeki-mega-baraj-dunyanin-donusunu-yavaslatabilir-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/herkafadanses.com\/en_us\/cindeki-mega-baraj-dunyanin-donusunu-yavaslatabilir-mi\/","title":{"rendered":"\u00c7in’deki Mega Baraj D\u00fcnyan\u0131n D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc Yava\u015flatabilir Mi?"},"content":{"rendered":"\"D\u00fcnyan\u0131n\n\t\tD\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck hidroelektrik baraj\u0131 Kaynak: AFP-JIJI\n\t

\u00dc\u00e7 Bo\u011faz Baraj\u0131 2003 y\u0131l\u0131nda in\u015faa edilmi\u015f ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki en b\u00fcy\u00fck hidroelektrik baraj\u0131 olarak kabul edilmektedir. Projeye 1994 y\u0131l\u0131nda \u00c7in’in artan n\u00fcfusun talebini ve \u00fclke \u00e7ap\u0131ndaki teknolojinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan enerji ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak \u00fczere ba\u015fland\u0131 ve \u00c7in bu ihtiyac\u0131 daha ye\u015fil ve daha verimli bir \u015fekilde \u00fcreterek kar\u015f\u0131lamak istiyordu.<\/p>\n

Bu baraj sadece enerji \u00fcretimiyle kalmay\u0131p ayn\u0131 zamanda ba\u015fka bir \u00f6nemli ama\u00e7 i\u00e7in in\u015fa edilmi\u015ftir. \u00c7in’in Hubei eyaletinde yer alan Yangtze Nehri’nin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc nedeniyle, b\u00f6lgenin yerlileri \u00f6zellikle ya\u011fmur mevsiminde b\u00fcy\u00fck \u00e7apta sellerle m\u00fccadele ediyor ve bu felaketler milyonlarca insan\u0131 etkliyordu. Baraj, Hubei eyaletindeki insanlar\u0131n ya\u015fam kalitesini iyile\u015ftirmek i\u00e7in in\u015fa edildi ancak asl\u0131nda i\u015fleri daha da k\u00f6t\u00fcle\u015ftirdi. Belki size ilgin\u00e7 gelecektir ama ayn\u0131 zamanda D\u00fcnya’n\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc yava\u015flatt\u0131.<\/p>\n

Bir baraj koskoca bir gezegeni nas\u0131l yava\u015flatabilir?<\/strong><\/h1>\n

\u00c7o\u011fu insan bir baraj\u0131n gezegeni nas\u0131l yava\u015fllatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde buna tam bir cevap bulamaz \u00e7\u00fcnk\u00fc bu nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015febilir ki? Baraj in\u015fa edildi\u011fi s\u0131rada, y\u00fcksek verimlili\u011fe sahip teknoloji harikas\u0131 hidroelektrik t\u00fcrbinleri de tasarland\u0131.<\/p>\n

 <\/p>\n\t\t\t\t\"\u00dc\u00e7\n\t\t\u00dc\u00e7 Bo\u011faz Baraj\u0131’ndan tahliye edilen su \n\t

Baraj, o kadar iyi bir mimari ustal\u0131\u011fa sahiptir ki deniz seviyesinden 175 metre y\u00fcksekteki nehrin yakla\u015f\u0131k 39 trilyon kilogram suyunu<\/a> tutabilecek kadar b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Barajda \u00e7ok fazla su tutuldu\u011funda, “<\/strong>Eylemsizlik Momenti<\/strong><\/a>” <\/strong>ad\u0131 verilen bir etki yaratt\u0131. Bu y\u00fczden barajdan ge\u00e7en y\u00fcksek su k\u00fctlesi nedeniyle, d\u00fcnya d\u00f6nerken biraz h\u0131z kaybeder. Bu kuvvet esas\u0131nda gezegenin etraf\u0131nda hareket eden b\u00fcy\u00fck su k\u00fctlesi taraf\u0131ndan yarat\u0131l\u0131r.<\/p>\n

NASA’n\u0131n hesaplamalar\u0131ndan<\/a> yola \u00e7\u0131karak s\u00f6ylersek bu kuvvet bizi \u00e7ok fazla etkilemese de baraj D\u00fcnya’n\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc sadece 0.06 mikrosaniye yava\u015flat\u0131yor. D\u00fcnya’n\u0131n bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc, ay\u0131n konumu<\/a>, depremler<\/a> ve hatta yak\u0131n zamanda kan\u0131tlanm\u0131\u015f iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi<\/a> gibi ba\u015fka fakt\u00f6rler nedeniyle de yava\u015flar.<\/p>\n

Daha da ilgin\u00e7 olan \u015fey, d\u00fcnya’n\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn de zaman\u0131 etkilemesidir. Her be\u015f y\u0131lda bir, bir g\u00fcn  bir milisaniye daha uzun yap\u0131l\u0131r bu da gelecekte bir zaman\u0131nda daha da uzamas\u0131na sebebiyet verecektir. Baraj\u0131n d\u00fcnya \u00fczerindeki etkilerinden biri de Kuzey Kutbu’nun iki santimetre kaymas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\t\t\t\t\"\u00dc\u00e7\n\t\t\u00dc\u00e7 Bo\u011faz Baraj\u0131ndan tahliye edilen su 2 Temmuz 2020. (Kaynak: AP)\n\t\n

O zamanlar bu proje, \u00c7in’in bu \u00f6l\u00e7ekteki bir projeye yapt\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131md\u0131. Baraj\u0131n toplam maliyeti yakla\u015f\u0131k 28 milyar dolard\u0131<\/a>. Bu devasa maliyetin yan\u0131 s\u0131ra baraj\u0131n tuttu\u011fu y\u00fcksek su hacmi, \u00c7in’in bat\u0131 b\u00f6lgesinde k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli depremleri bile tetiklemi\u015ftir.<\/p>\n

B\u00f6lge halk\u0131n\u0131 g\u00fcvende tutmak i\u00e7in, baraj\u0131n tetikledi\u011fi depremlerin s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 o b\u00f6lgede ya\u015fayan 1.3 milyon insan\u0131n<\/a> ba\u015fka b\u00f6lgeye ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131l\u0131yordu. \u0130nsanlara yurtlar\u0131n\u0131 terk ettirmekle beraber baraj in\u015faat\u0131, b\u00f6lgede bulunan tarihi eserleri hatta daha \u00f6nemlisi baz\u0131 hayvan t\u00fcrlerin ekosistemini su alt\u0131nda b\u0131rak\u0131p yok etmi\u015ftir ki g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu hayvan t\u00fcrleri nesli t\u00fckenme tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r.<\/p>\n

CNN<\/u><\/em>‘in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 bu makalede yazar, <\/a>baraj\u0131n in\u015fa edilmeden \u00f6nce ve sonra Hubei eyaletindeki insanlar\u0131 nas\u0131l etkiledi\u011fi hakk\u0131nda baz\u0131 etkili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 da <\/u>g\u00f6steriyor.<\/p>\n\t\t\t\t\"Kaynak:\n\t\tKaynak: Photo by Xiang Hongmei\/Xinhua \/ GLOBAL T\u0130MES\n\t

Baraj toplamda \u00fc\u00e7 \u015fehir, 114 kasaba ve 1.680 k\u00f6y\u00fc<\/a> sular alt\u0131nda b\u0131rakt\u0131. \u00c7in’deki kom\u00fcnist rejim nedeniyle, baraj\u0131n in\u015faas\u0131n\u0131 protesto eden insanlar\u0131n h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan infaz edildi\u011fi iddia ediliyor.<\/p>\n

\u0130\u015fte in\u015faat s\u00fcrecini ve in\u015fa edildikten sonra baraj\u0131n i\u015flevini g\u00f6steren bir belgeselden b\u00f6l\u00fcm.<\/p>\n

T\u00fcm bu projeye bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, baraj\u0131n ya\u015fam kalitesini iyile\u015ftirmek yerine \u00c7in halk\u0131na daha fazla zarar verdi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bu tarz projeler bazen m\u00fchendislik harikas\u0131 yap\u0131lar olsa bile uzun vadede insanl\u0131\u011fa faydas\u0131 olup olmayaca\u011f\u0131 sorusu da her zaman g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\t